Bibliografia – Neuroróżnorodność
Uta Firth: Autyzm
tłum. Joanna Witkowska, redakcja naukowa Eleonora Bielawska-Batorowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2023, Seria Oxford University Press „Krótkie wprowadzenie”
Niewielka książeczka, w której rzetelnie i przystępnie podana jest aktualna wiedza na temat autyzmu jego przyczyn i objawów. Autorka pisze o tym, co dotąd udało się nauce ustalić, o kierunkach aktualnie prowadzonych badań i o tym, co nadal pozostaje niewiadomą. Swoim zainteresowaniem obejmuje zarówno osoby wysokofunkcjonujace, jak i te, którym autyzm uniemożliwia samodzielne życie.
Ewa Furgał: Dziewczyna w spektrum
Biała plama, Warszawa 2022
Osobista, a zarazem bardzo rzeczowa książka na temat życia, zdiagnozowanej w dorosłym wieku, wysokofunkcjonujacej kobiety w spektrum autyzmu. To poruszająca opowieść o nieprzystosowaniu i poszukiwaniu własnej tożsamości, w sytuacji, gdy nikt, włącznie z samą bohaterką nie potrafił znaleźć przyczyny cierpienia. Autorka jest założycielką i prezeską Fundacji Dziewczyny w Spektrum.
Temple Grandin, Richard Panek: Mózg autystyczny: Podróż w głąb niezwykłych umysłów
Copernicus Center Press, Kraków 2021
Książka najsłynniejszej na świecie autystycznej kobiety, Temple Grandin, o której życiu nakręcono film, z Claire Danes w roli głównej, a sławny neurolog Oliver Sacks poświęcił jej esej w swojej książce Antropolog na Marsie (tłum. Aleksander Radomski, Zysk i S-ka, Poznań 1999). To wybitna naukowczyni, autorytet w dziedzinie humanitarnej hodowli zwierząt, a zarazem osoba ze zdiagnozowanym spektrum autyzmu. Swoje naukowe zaintersowania autorka kieruje także w stronę własnego neurotypu, poddając swój mózg badaniom z wykorzystaniem najnowszego sprzętu i na bieżąco śledząc literaturę naukową która usiłuje wyjaśnić czym jest autyzm. Jej książki to jedno z najważniejszych współcześnie źródeł wiedzy o autyzmie.
Temple Grandin: Piękne umysły
Copernicus Center Press, Kraków 2023
Dorota Kotas: Cukry
Wydawnictwo Cyranka, Warszawa 2021
Powieść, której bohaterką jest osoba w spektrum autyzmu. Wchodzimy „w jej głowę” i z jej perspektywy oglądamy świat i przeżywamy trudne relacje z najbliższymi. Za swoja pierwszą książkę „Pustostany” autorka otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia, Nagrodę Conrada i nominację do Nagrody im. Witolda Gombrowicza. Jest członkinią Rady Fundacji Dziewczyny w Spektrum.
Kasia Mazur: Zamaskowana
Z pamiętnika autystki, Kultura Gniewu, Warszawa 2024
Komiks – pamiętnik z życia osoby w spektrum autyzmu. To bardzo osobista opowieść graficzna o własnych przeżyciach i postrzeganiu świata, dzięki której empatyczny czytelnik ma szansę choć częściowo zrozumieć osoby, które odczuwają inaczej. A w wielu rysunkach i dialogach odnajdzie sceny świetnie znane z własnego życia, które warto na nowo przemyśleć i zinterpretować.
Oliver Sacks: Antropolog na Marsie
tłum. Aleksander Radomski, Zysk i S-ka, Poznań 1999
Monika Szubrycht: Za dobrze się maskowałam
Rozmowy o doświadczeniach kobiet w spektrum autyzmu, Copernicus Centrer Press, Kraków 2025
Trzynaście wywiadów z Polkami, u których w dorosłym wieku zdiagnozowano spektrum autyzmu. Do niedawna autyzm traktowano jako neurotyp spotykany głównie u mężczyzn. „Grzeczne” dziewczynki uczyły się, najczęściej wielkim kosztem, oczekiwanych zachowań i dzięki temu spektrum „maskowane” było u nich przez wiele lat. Autorka książki zebrała bardzo różne, ale zawsze poruszające opowieści, dzięki którym, przynajmniej w pewnym stopniu, jesteśmy w stanie poznać i zrozumieć kobiety neuronietypowe, dla których diagnoza okazywała się najczęściej wyzwoleniem .
